Stappen

_CBB4582De RAP-methode werkt vanuit een aantal heldere stappen die initiatiefnemers structuur bieden om de omgeving te betrekken. Dankzij deze opzet kan iedere initiatiefnemer van een ruimtelijk project een CBA-proces doorlopen.

Stap 1: In kaart brengen van de reikwijdte en voorwaarden
Vooraf moet de bandbreedte worden bepaald waarbinnen over het plan kan worden onderhandeld. Ook dient de initiatiefnemer duidelijk te maken in welke mate hij zich gebonden acht aan de uitkomsten van de onderhandelingen. Deze stap is van essentieel belang voor het vertrouwen in het proces. Dit voorkomt het ontstaan van verkeerde verwachtingen over de waarde van de afspraken.

Stap 2: Omgevingsanalyse en vaststellen van de projectcollectiviteit
Bij een RAP-proces is niet iedereen intensief betrokken. Er wordt wel gestreefd naar een compleet beeld van de betrokken belangen en meningen. Uitgangspunt van de RAP-methode is dat van ‘projectcollectiviteit’: elk ruimtelijk project creëert een nieuwe gemeenschap van mensen en organisaties die bij dat project betrokken raken. Deze gemeenschap bestaat alleen vanwege het project, en houdt meestal op te bestaan na afloop van het project.
Het is zaak om alle personen en organisaties die tot de projectcollectiviteit behoren samen te brengen in een netwerkkaart. Op die manier zorgt de RAP-aanpak ervoor dat alle partijen aan de onderhandelingstafel vertegenwoordigd kunnen zijn. Dit geldt met name ook voor de zogenaamde ‘vierde stoel’: kleine buurtverenigingen en individuen. Zij krijgen de kans rechtstreeks in gesprek te gaan met de overheid (stoel 1), de ontwikkelaar/ eigenaar (stoel 2) en grote belangenverenigingen (stoel 3) zoals de ANWB of Natuur & Milieu.
Overigens is het bij de RAP-aanpak niet noodzakelijk om alle individuen in het gebied gedurende het hele traject te spreken. De onderhandelingen gaan immers niet over het individuele eigendom, maar over de bredere gebiedskenmerken en de collectieve belangen. Veel mensen zullen al snel zullen concluderen dat hun belang reeds wordt vertegenwoordigd. Zo weten agrariërs hun belangen bijvoorbeeld vaak vertegenwoordigd door LTO, en schuiven buurtbewoners een vertegenwoordiger naar voren.

Stap 3: Openbare informatiebijeenkomst
Op basis van de omgevingsanalyse wordt een openbare informatiebijeenkomst georganiseerd, waarop de initiatiefnemer het voornemen bekend maakt om afspraken met de omgeving te maken.
In het kader van radicale transparantie is het van belang deze bijeenkomst zo breed mogelijk bekend te maken. Niet alleen de partijen uit de omgevingsanalyse moeten worden uitgenodigd, ook anderen die buiten het vizier zijn gebleven moeten de kans krijgen zich aan te melden. Het motto luidt: iedereen is altijd welkom.

Stap 4: Gespreks- en onderhandelfase
Partijen onderhandelen in enkele rondes over de overeenkomst. De onderhandelingen vinden plaats over de verschillende elementen van het project: de uitgangspunten, de gedragsnormen, de baten en lasten, de fasering en de voorzieningen. Dit kan in theorie in één of twee dagen verspreid over een beperkte periode, maar kan ook veel meer tijd in beslag nemen.

Stap 5: Afsprakenfase
De afspraken worden vastgelegd in een document. Dit document kan de vorm hebben van een Omgevingscontract, maar het is ook mogelijk dat de initiatiefnemer een (minder verregaande) Omgevingsbelofte opstelt. Om de transparantie van het proces te waarborgen, worden de conceptversies van het document steeds openbaar gemaakt, waarin duidelijk wordt aangegeven over welke punten nog overeenstemming moet worden bereikt. In een afsluitende bijeenkomst worden zo nodig de laatste knopen doorgehakt.

Stap 6: Vaststellen en publiceren van de afspraken
Het einddocument wordt gepubliceerd en het project kan van start.

}}} Lees verder: Uitkomsten van een RAP-proces